Program içeriği
Liderlik tarzınız ne? Günümüzde liderlik tarzları hala bir tartışma konusudur, ancak karşımıza çıkan en önemli liderlik türleri de şu şekildedir;
Peki siz yada sizin lideriniz hangi gruba giriyor, Kısaca liderlik türlerini ele alıyoruz;
Karizmatik Liderlik
Karizma kavramının teolojiden sosyolojiye kazandırılması Weber sayesinde gerçekleşmiştir. Weber’den önce “kutsal bir güç” olduğuna dair tanımlamalara rastlanmaktadır. Karizmatik liderlik, 1980’li yıllardan sonra hakkında oldukça araştırma yapılan ve önemi üzerinde kapsamlı bir şekilde durulan liderlik türüdür. 1980’li yıllardan önce karizmatik liderlik ile ilgili yapılan çalışmalar bu lideri, politik, dini ve siyasal liderler olarak tanımlamakla sınırlı görülmektedir. Karizmatik lider yetenekleri sayesinde takipçilerini etkilemektedir. Bulunduğu makam, mevki veya örgütün/toplumun liderlik algısına göre şekillenmesinden bağımsız olarak irdelenmiştir. Karizmatik lider kararlı yapısı, özgüveni cesareti, hitabeti, ikna becerisi, vizyonu ve değerleriyle başkalarını etkileyebilen bir lider olarak görülmektedir. Bu etki lidere duyulan sevgi ve saygının ötesinde bir boyutu ifade etmektedir. Takipçiler lider ile kendisini özdeşleştirmekte ve onun gibi olmayı arzulamaktadır. Örgütte her şey istenildiği gibi gidiyorsa o yapıda karizmatik bir liderin ortaya çıkma ihtimali düşük görülmektedir. karizmatik lidere takipçiler de bu tip bir durumda ihtiyaç hissetmemektedir .Karizmatik lider kriz anlarının çözümcüsü olarak ortaya çıkmaktadır
Stratejik Liderlik
Strateji kavramını daha iyi anlamak için farklı tanımlar şu şekilde verilmiştir “Oyunun yeni kurallarını araştırmak ve kazanmak için bir yol bulmak.” “Rekabete dayalı bir ortamda amaçların faaliyetlere dönüşmesi hususunda örgütün hareket biçimi” “Örgütün işlevlerine dair sorunları belirleme ve çözümleme hususunda genel amaçları da kapsayan kararlar bütünü” “Bir örgütün yakın ve uzak hedeflerinin tespit edilip bu hedefler uğruna kaynakların seçimi ve kullanılmasını kapsayan seçimlerin bütünü” “Strateji bir çeşit analiz etme sanatıdır. Bu doğrultuda amaçlar ve amaçlara ulaşmak için kaynakların, bu kaynaklarının kullanımının belirlenmesi hususuna dayanmakta genel olarak üst yönetim tarafından belirlenmektedir” Strateji kelimesi askeri, politik, ekonomi, yönetim alanı başta olmak üzere spor ve kutu oyunlarına kadar literatürde pek çok alanda tanıma sahiptir. Genel anlamda yöntem, plan, planlama ile eş anlamlı olarak Türkçe’de yerine göre kullanılmaktadır. Stratejik liderlik ise, Sullivan’a göre, amaç, strateji, kültür, kritik süreçler gibi örgütün varlık unsurları olarak görülen iyi düşünülmüş ve mantıklı faaliyetleri denetlemek ve yönetmektir. İlk olarak bu kavram 1980 yılında Mason ve Hambrick tarafından üst kademe teorisi kapsamında kullanılmıştır Diğer liderlik türlerinden stratejik liderlik iki boyutta ayrılır. İlki; stratejik liderlik yalnızca üst yönetim kararlarıyla belirlenmektedir. İkincisi ise yönetici kesimlerin vazifelere odaklanmasıyla sınırlı olmayıp stratejik ve sembolik olarak tanımlanacak aktivitelere de odaklanmayı içermektedir .Stratejik liderlerin; etkili iletişim tesis etme, stratejik karar verme, takipçilerini amaçlar doğrultusunda yönlendirme, risk alma, takipçilerini karakteristik olarak iyi tanıma, etkili örgütsel avantaj-dezavantaj analizi yapma ve dışsal faktörleri (tehditler, avantajlar vs.) iyi analiz etme özelliklerini bünyesinde barındırması gerekmektedir.
Stratejik liderin sahip olması gereken bazı özelliklerden söz edilebilir
• Öngörü sahibi olabilmek, • Vizyon oluşturabilmek, • Esnek olabilme, • Belirsizlikler ile mücadele edebilme, • Takipçileri güçlendirme, • Takipçilerinin düşünce ve duygularını etkileyebilmek, • Beşerî kaynakları iyi yönetebilmek, • Takipçilerle etkili iletişim kurabilmek, • Kendini sürekli olarak geliştirebilme, • Çevresel şartlara uygun olarak cesur kararları alabilme.
Hizmetkâr Liderlik
Hizmetkâr liderlik Greenleaf tarafından ortaya atılmıştır. Bu türde lider takipçilerine hizmet etme amacı taşımaktadır. Greenleaf ilham aldığı hizmetkâr liderlik ile ilgili fikirlerini Hesse’nin “Doğu Yolculuğu” isimli hikâyesini okuması sonucu olgunlaştırmıştır. Hesse’nin kendisini anlattığını iddia edilen hikâyesinde bir grup insanın efsanevi bir seyahati anlatılır. Hikâyenin baş karakteri Leo, olağandışı bir varlık şeklinde hizmetkârlık faaliyetlerini yürütmekte ve hayatını sürdürmektedir. Bununla birlikte bir gün Leo ortadan kaybolur ve grubunda buna istinaden bir kaos ortaya çıkar. Yolculuk ertelenmiştir. Hizmetkâr Leo olmadan bu yolculuğa devam edecek gücü grup üyeleri kendisinde bulamamaktadır. Bu yüzden yoğun bir arama faaliyeti sonucu Leo bulunur. Grup hizmetçi Leo’nun aslında bir rehberlik ruhu taşıdığını ve grubun gerçek lideri olduğunu onu kaybettiklerini sandığında anlar. Greenleaf okumuş olduğu bu hikâyede ifade edilen kahraman Leo’dan esinlenip hizmetkâr liderlik olgusunu ileri sürmüştür Hizmetkâr liderin özellikleri ise aşağıdaki gibi sıralanabilir • Bir vizyona sahip olmak, • Çalışma değerlerini ve davranış normlarını tanımlamak, • Takipçiler için iyi bir grup ortamı tesis etmek, • Hizmet bilinciyle hiyerarşinin en altında bulunmak.
Hizmetkâr liderliğin diğer liderlik türlerinden ayrıldığı nokta, bireylere davranış şekli, genel tutumu ve lider olma güdüsüdür .Bu genel tutum kapsamına girecek olan liderin davranışları için “alçakgönüllü olması”, “sencil olması” ve “saygılı davranması” olarak nitelendirilebilmektedir. Lider bu duygulara doğuştan sahiptir ve içinden geldiği gibi davranmaktadır. Hizmetkâr liderlik, takipçilere odaklanan ve onları öncelik olarak gören zihniyetin bir tasviridir. Bu hususta dönüşümcü liderlik ve karizmatik liderliğe benzemektedir. Liderin kişilik özellikleri, tutumu ve davranışları ön plandadır. Hizmetkâr liderlik; güven verici, vizyon sahibi, alçakgönüllü, fedakâr, ahlâki sevgi sahibi, çalışanları performanslarını ve yetkilerini yükselten ve onlara hizmette bulunan kişilerin kategorileştiği bir tarzdır. ihtiyacının giderilmesi hususunda Winston kendi hizmetkârlık modeline çalışan-lider arasındaki yetki unsurundan doğan motivasyon, lidere bağlılık, yeterlilik ve liderin fedakarlığı değişkenlerini eklemiştir. 21. Yüzyılda teknoloji ve bilginin hâkim olduğu çalışma hayatı, insani ve etik değerlerin ön planda tutulması gereken noktada hizmetkâr liderliğin doğru anlaşılması ve uygulanması önem arz etmektedir .