Program içeriği
Liderin hangi özelliklere sahip olduğu, liderle takipçileri arasındaki ilişkilerin ne seviyede süreklilik gösterdiği ve Lider- takipçi arasındaki iletişim yapısı, boyutu gibi konularda yapılan pek çok çalışma özellikler yaklaşımının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Özellikler yaklaşımına göre bir liderin; empati (duygudaşlık), kavramsal yetenek, doğruluk, güvenilirlik, inanılırlık, zekâ, etki ve dinleme gibi kişisel özelliklere sahip bulunması gerekmektedir. Birinci Dünya Savaşı’nda bir grup psikoloğun Amerikan subayları üzerinde yaptığı çalışmalar özellikler yaklaşımının temelinin atılmasını sağlamıştır. sanayi devrimiyle birlikte bu kavram geliştirilmiştir. Bu dönemde fabrikalardaki artışla birlikte yönetim kavramı çalışmaları da artmıştır. Kısaca bu özellikler lideri ,lider olmayandan ayıran özellikler olarak nitelendirilebilmektedir. Bu özellikler şöyle açıklanmaktadır.
• Zekâ: Entellektüel yetenek olarak da tanımlanmaktadır. Liderlere atfedilen en temel özellik olarak görülmektedir. Bu yaratıcılık, problem çözme ve insanları doğru tanıma ve algılama, hızlı öğrenme gibi avantajlar sağlayarak lideri farklılaştırmaktadır.
• İnanılırlık: İnanılırlık, takipçilerin lideri kabul etmelerinin ve takip etmelerinin en önemli etkeni olarak kabul görmektedir. Liderlik, lider-takipçi arasındaki etkileşimleri, örgütsel amaçların faaliyete dönüştürülmesini ve takipçiler nezdinde olumlu bir etki uyandırılmasını kapsamaktadır.
• Güvenilirlik: Güven, bir liderin takipçiler nezdinde en önemli gücü olarak nitelenmektedir. Liderin iletişimi güvene dayalı oluşturması için maddi ve sosyo-psikolojik faktörleri etkin kullanması gerekmektedir. Güvenin tesis edildiği çalışma ortamında hem lider hem de takipçiler daha rahat ve verimli çalışmaktadır.
• Doğruluk: Doğruluk, dürüstlük olarak da ifade edilebilmektedir. Güvenin oluşması için ana etkenlerden kabul edilmektedir. Sadece sözle değil uygulama ile de takipçiler nezdinde lider dürüst algılanmalıdır. Sözünün eri olarak görülen lider olumlu çalışma ortamları için ön koşul mahiyetindedir. Kavramsal Yetenek: Liderin strateji yaratıp örgütü geliştirme esasına dayalı becerileri kavramsal yetenek olarak adlandırılmaktadır. Strateji yaratmak ve örgüt için vizyon geliştirmek gibi konular kapsamındadır.
• Empati: Liderin kendisini takipçilerinin yerine koyup onların gözünden düşünebilme becerisidir. Bu lider ve takipçileri arasında duygusal bir iletişim imkânı sağlar. Lidere olaylara farklı açıdan bakabilme özelliği kazandırıp daha nitelikli çözümler üretebilmesini sağlamaktadır. Örgüt amaçlarına takipçileri sevk etmek için de kullanılabilen bir beceri olarak görülmektedir.
• Dinleme: Liderin konuşup takipçilerin dinlediği pasif iş ortamlarının verimliliği herkesin birbirini dinlediği ve etkin katılım gösterdiği çalışma ortamlarına nazaran geçmişte kalmıştır. Günümüzde liderin iyi bir dinleyici olması gerekmekte ve beklenmektedir. Liderin takipçilerinin istek ve ihtiyaçlarını bilmesi onları ortak amaca sevk etmesi bakımından önemlidir. Bu verilere etkili bir dinleme olmadan ulaşmak mümkün görülmemektedir. Etki: Liderin çalışma ortamında nasıl algılandığı ile ilgilidir. Lider kişilik özellikleri bakımından takipçileri tarafından olumlu anılıyorsa etki gücünden faydalanabildiği görülmektedir. Takipçilerini kendisinde barındırdığı özellikleriyle etkileyebilen lider, onları amaç için de aynı yüksek düzeyde etkileyelebilecektir.
Özellikler yaklaşımı, Geleneksel yaklaşım ve “Büyük İnsan” kuramı olarak da ele alınmaktadır. Doğuştan gelen karakteristik özellikler eğitim ve belli süreçlerle geliştirilebilmektedir. Kişide bu karakteristik özellikler bulunmuyor veya zayıf kalıyorsa bu tarz eğitimler ve süreçte tecrübe ettikleri lideri sonuca götürmeyecek, istenilen çalışma ortamı ve amaç gerçekleştirilemeyecektir Özetle; bu yaklaşıma göre lider doğuştan liderdir, özellikler geliştirilebilir. Ama doğuştan bu yetilere sahip olamayan kişinin lider olamayacağı varsayılmaktadır.